Site Rengi

DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 30°C
Gök Gürültülü

GÜNCEL ANAYASA NOTU 3

07.10.2018
186
A+
A-

  OSMANLI  İMPARATORLUĞU’NDA ANAYASAL GELİŞMELER

 

Mutlak bir monarşi olan Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmeler 19. yüzyılın başında başlamıştır.Söz konusu gelişmeler ilk Osmanlı Anayasası’nın doğumunu hazırlamıştır.Anayasa hukukumuz açısından Osmanlı İmparatorluğu’nun son yüzyılında cereyan eden önemli anayasal gelişmeler ve olaylar şunlardır:

*Sened-i İttifak

*Tanzimat Fermanı

*Islahat Fermanı

                                         SENED-İ İTTİFAK (1808)

Dönemin Padişahı 2. Mahmut, sadrazamı ise eski bir ayan olan Alemdar Mustafa Paşadır.Söz konusu dönemde ,ayan ve hanedanlar yerel bir güç olarak taşrayı paylaşmışlardır.Merkezi otorite zayıflamıştır.Alemdar Mustafa Paşa’nın öncülüğü ile merkezi otoriteyi sağlamak için merkezi hükümet ve ayanlar arasında Sened-i İttifak adı verilen belge imzalanmıştır.

HÜKÜMLERİ

MERKEZİN YARARINA OLAN HÜKÜMLER

*Padişah ve devlet otoritesine herkesin boyun eğmesi

*Padişah buyruklarının ve yasaklarının sadrazamdan  geçmesi

*Vergi ve asker toplanılmasına ,karışıklıkların önlenmesine hanedan ve ayanların yardım etmesi

*Ayanların kendi toprakları dışına müdahale etmemesi

AYANLARIN YARARINA OLAN HÜKÜMLER

*Sadrazamın keyfi eylemlerinin önlenmesi

*Suçu olmayan ayana ceza verilmemesi

*Büyük ayanların yönetim ve etki alanlarının korunması

HALKIN YARARINA OLAN HÜKÜMLER

*Yoksulların ve reayanın korunması

*Vergilerin ölçülü olup ezici olmaması

*Asayişe dikkat edilip zulmedilmemesi

*Soruşturma yapılmadan ceza verilmemesi

ÖZELLİKLERİ

*Sened-i ittifak bir anayasa deği,ancak ilk anayasal belgedir.Şekli anlamda olmasa da maddi anlamda anayasa niteliği taşımaktadır.

*Sözleşme niteliğinde bir belgedir

*Kralın yetkilerinin sınırlandırıldığı 1215 tarihli İngiliz Magna Carta’sına benzetilmektedir.

*Hükümlerine uyulmadığında herhangi bir yaptırım öngörmemiş,nitekim merkezi otorite güçlendiğinde Sened-i İttifak uygulamadan kaldırılmıştır.

                       TANZİMAT FERMANI(1839)

Hariciye Nazırı Koca Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmış ve 3 Kasım 1839’da Gülhane Parkında padişah Abdülmecid adına okunmuştur.

1839 Tanzimat Fermanı ilanından,1876 Kanuni Esasi ilanına kadar olan döneme Tanzimat Dönemi denir.Tanzimat Dönemi ile Tanzimat Fermanı farklı kavramlardır.

Osmanlı-Türk anayasa hukuku tarihindeki sistematik ve düzenli olmasa da ilk ^Halklar Beyannamesi^ olarak kabul edilen Tanzimat Fermanında yer alan hükümler,devlet yönetimi ile hak ve dokunulmazlıklarla ilgili olanlar olmak üzere iki grupta toplananbilir.

HÜKÜMLERİ

DEVLET YÖNETİMİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLER

*Kamusal alan yeni yasalarla düzenlenecek,yasalar onu yapanları da bağlayacaktır.

*Din ayrımı gözetmeksizin devlet tüm uyruklarına eşit davranacak,eşit haklar tanıyacaktır.

*Devlet harcamaları denetlenecektir.

HAK VE DOKUNULMAZLIKLAR İLE İLGİLİ HÜKÜMLER

*Irz,can,mal güvenliğinin sağlanması

*Herkesten ancak emlak ve kazancına göre vergi alınması ve vergide adaletin sağlanması

*Yasalar karşısında herkesin eşit olması

*Askerlik hizmetinin ve vergilemenin adil ve eşit olarak yeniden düzenlenmesi

*Kanunsuz suçlamam ve cezalandırmama,yargılamanın mahkemelerce yapılması ve duruşmaların açık olması

ÖZELLİKLERİ

*Fermanla,çıkarılacak yasaları hazırlama görevi artık ^Meclis-i Ahkam-ı Adliye^ adlı kurula verilmiştir.Yasama organının tohumları atılmıştır.Ancak yasaları yine padişah onaylıyacaktır.

*Tanzimat Fermanı padişah buyruğudur.Padişah yetkilerini ilk kez isteyerek  kısıtlamıştır.

*Anayasa değil,Anayasal bir belgedir.

*Eşitlik konusunda ilk esasları getirmiştir.

*Padişah Abdülmecid fermanda yer alan ilkelere uyacağına dair yemin etmiştir.Ancak uymadığında denetleyecek bir mekanizma yoktur.

TANZİMAT DÖNEMİNDE AÇILAN MECLİSLER

Tanzimat Fermanı dışında ,Tanzimat Döneminde pek çok alanda pek çok yasa çıkarılmış .mahkemeler ve meclisler oluşturulmuştur.

1)Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye:1837 yılında 2. Mahmut tarafından kurulmuştur.Yönetim işlerinde danışmanlık yapma ,memurların yargılanması gibi görevleri vardır.Tanzimat’tan sonrada yasa hazırlamada parlamento usullerini uygulayan bir meclistir.

2)Meclis-i Ahkam-ı Adliye :1861 yılında Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye adı ile açılmıştır.1868’de ikiye ayrılmıştır;

*Şuray-ı Devlet(Danıştay)

*Divan-ı Ahkam-ı Adliye(Yargıtay)

3)Meclis-i Vükela: Sonraki adı Heyet-i Vükela olmuştur.Tanzimat Döneminde Divan’ın yerini almıştır.Bugünkü deyimiyle bakanlar kuruludur.

                                      ISLAHAT FERMANI(1856)

Kırım Savaşı sonrası ,1856 yılında Paris Konferansı öncesi Sadrazam Mehmed Emin Ali Paşa tarafından hazırlanıp Abdülmecid tarafından ısdar edilmiştir.

HÜKÜMLERİ

*Gayri Müslimlere devlet memuru olabilme,askerlik yapabilme ya da bedelli askerlikten yararlanabilme,askeri ve mülki bütün okullara girebilme ,ibadet yeri açabilme, eyalet ve meclislerinde ve Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye’de temsil edilebilme,gayrimenkul edinebilme hakkı tanınmıştır.

*Yine, gayrı müslimlerin dini yönden hor görülmemelerive eşit muameleye tabi olmaları hüküm altına alınmış,vergide eşit hükümlere tabi olmalarına imkan tanınmış,kendilerine ekonomik kolaylıklar sağlanmıştır.

ÖZELLİKLERİ

*Bazı ilavelerle Tanazimat Fermanının tekrarı şeklindedir.

*Müslüman halka bir yenilik getirmemiş,gayri müslimlerin hakları genişletilmiştir.Amaç ,müslim – gayri müslim eşitliğini sağlamaktır.

 

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.