Site Rengi

DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 28°C
Parçalı Bulutlu

İslamiyet Öncesi Türk Devletleri

11.11.2018
212
A+
A-

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

 

Türk kelimesinin anlamı = Olgun,miğfer(çin),türeyen,nizam sahibi,güçlü kuvvetli

Türk kelimesine ilk kez Çin kaynaklarında rastlanmıştır.

Bizans (Türkiye) -> İlk Türkiye kelimesi Bizans kaynaklarında geçmiştir.

Arap ve Sasani (Şimdiki İran) kaynaklarında da Türk kelimesine rastlanmıştır.

ORTA ASYA KÜLTÜR MERKEZİ

 

Anav = Orta Asya’nın en eski kültür merkezi

Afenesyova = Orta Asya’nın en eski Türk kültür merkezi

Tagar = Orta Asya’nın en gelişmiş kültür merkezi

Andronova= Orta Asya’da Türklerin atası kabul edilen kültür merkezi

Kelteminar ve Karasuk kültürleri de Orta Asya Kültür Merkezleri arasındadır.

 

TÜRK GÖÇLERİNİN NEDENLERİ

 

1)Kuraklık (iklim değişiklikleri ve kar fırtınaları)

2)Hayvan hastalıkları

3)Nüfusun çoğalması ve kaynakların hızlıca tükenmesi

4)Yeni yerler görme isteği

5)Türk cihan hakimiyeti iddiası

6)Boylar arası mücadele

7)Çin ve Moğol baskısı

 

TÜRK GÖÇLERİNİN SONUÇLARI

 

1)Türk kültürü yayılmıştır.

2)Yeni Türk devletleri kurulmuştur.

3)Dil ve din yapımızda değişiklikler meydana gelmiştir.

4)Türk tarihinin bir bütün halinde incelenmesi zorlaşmıştır.

 

BOYLAR

 

İSKİTLER (SAKALAR)

 

1)Bilinen ilk Türk En önemli hükümdarı “Alp Er Tunga”dır. (Unvanı: Afrasiyap veya Büyük Savaşçı)

2)İlk Türk kadın hükümdar “Tomris Hatun” bu boyun başında

3)Amazon adı verilen kadın savaşçılar

4)Balbal (mezar taşı) dikme geleneğini başlatmışlardır.

5)Atı evcilleştirmişler bunu dünya tarihinde bir savaş aracı olarak kullanmışlardır.

6)Maden işletmeciliğinde ustalaştıkları için “Bozkırın kurmayları” olarak anılırlar (KPSS)

Not= Üzengiyi ilk kez İskitler kullanmıştır.

–Sanat eserlerinde hayvan üslubunu kullandılar.

–Günümüzde Rusya Federasyonunun içinde Yakut Türkleri olarak yaşamlarını sürdürürler.

 

ASYA HUN DEVLETİ (BÜYÜK HUN DEVLETİ)

 

1)Kurucusu “Teoman” başkenti “Ötüken”dir. (Kutsal bölge veya Toprak Ana)

2)Mete “Şan yü” unvanıyla tahta çıktı.

3)Mete “Vatan Sevgisi”nden bahseden ilk Türk hükümdarıdır. (KPSS)

4)Mete orduda onlu sistemi kullanarak Tunguzları ve Çin’i mağlup etti ancak topraklarına katmadı. ( Katmamasının nedeni: Asimile olmamak için)

 

Not1: Mete’nin oğlu “Kiok”tan itibaren Çin’in yaşam tarzına karşı bir özenti başlamıştır.

Not2: Türk tarihinin ilk yazılı antlaşması Hunlar ile Çinliler arasında yapılan “Kuzey Şansi” anlaşmasıdır.

Not3: Orta Asya’da tüm Türk boylarını bir bayrak altında toplayan ilk devlettir.

Not4: Batı Hun hükümdarı “Çiçi” istiklali feda etmeyi gülünç ve utanç verici bulmuştur.

 

KAVİMLER GÖÇÜ

 

Batı Hun hükümdarı “Balamir” önderliğinde Avrupa’daki kavimlerin yön değiştirmesi olayıdır. Bu olayın sonuçları şunlardır:

Roma ikiye ayrıldı.

Avrupa Hun devleti

Hristiyanlık yayıldı.

Kilise güçlendi skolastik düşünce ortaya çıktı.

İlk çağ kapandı orta çağ açıldı.

Feodalite rejimi ortaya çıktı.Avrupa’nın bugünkü devletleri ortaya çıktı.

 

AVRUPA HUN DEVLETİ

 

Kurucusu “Balamir”dir

Avrupa’da kurulan ilk Türk

“Uldız” zamanında Anadolu’ya ilk defa ayak basılmıştır.

NOT: Attila zamanında; Batı ve Doğu Roma Margos ve Anatlyus antlaşmaları ile vergiye bağlanmıştır.

 

b Atilla’nın Roma’yı almaktan vazgeçme nedeni:

 

1)Papa I. Leon’un ricası.

2)Roma’nın Hristiyanlarca kutsal olması.

3)Batı Roma’nın gücünü kırdığına inanması.

4)Doğuda Sasani tehlikesinin ulunması

 

 Atilla’nın Unvanları:

 

1)Tanrının Kamçısı (Kırbacı)

2)Etzel ( Nibelungen destanı ve Hun burgant mücadelesi)

3)Cesur kavimlerin efendisi

NOT: Bugün Macaristan köklerini Atilla’ya dayandırır.

 

AVARLAR

 

1)Bayan Han kurmuştur. (lakabı bayan kendisi erkektir.)
2)619 ve 626 yıllarında Sasaniler ile birlikte İstanbul’u iki defa kuşatmışlardır. (İstanbul’u kuşatan ilk Türk devletidir.)
3)Üzengi yapımını Avrupalılara öğretmiştir.
4)Juan Juan türkleri olarak bilinir.
4)Frank saldırıları sonucunda yıkılmıştır.

NOT: Hem Hunlar hem de Avarlar hem Orta Asya’da hem de Avrupa’da devlet kurmuşlardır.

 

PEÇENEKLER

 

1) Boy halinde kalmıştır devlet kuramamıştır.
2) İstanbul’u kuşatmıştır.
3) Bizans’ta ücretli askerlik yapmışlardır.
4) Malazgirt savaşı sırasında taraf değiştirmişlerdir.

UZLAR

 

1) Oğuz’un Müslüman olanına “Türk” veya “Türkmen” – Hristiyan olanına ise “Uz” denir.
2) Bizans’ta ücretli askerlik yapmışlardır.
3) Malazgirt savaşı sırasında taraf değiştirmişlerdir.
4) Günümüzde Romanya’nın Dobruca bölgesinde “Gagauz Türkleri” olarak yaşarlar.

 

MACARLAR

 

1) Soylarını Atilla’ya dayandırırlar.
2) Türk tarihinde ilk defa Türkoloji enstitüsünü kurmuşlardır.
3) 2008 yılından itibaren Macaristan’da Türk kurultayı düzenlenmektedir.

BULGARLAR

 

1) Kelime anlamı karışık – karışmak demektir.
2) İstanbul’u kuşatmışlar zamanla ikiye ayrılmışlardır.

 

İtil Bulgarları

 

-Almış Han zamanında Müslüman oldular.

-İbn-i Fablan Rihle (Yolculuk) adlı eserinde İtil uygarlığından bahseder.

-İlk Müslüman Türk devletidir.

-İslamiyeti devletin resmi dini haline getiren ilk Türk devletidir.

 

Tuna Bulgarları

 

-Barış Han zamanında Hristiyan oldular.

-Han unvanını terk edip Çar unvanına geçtiler.

– Çar unvanını ilk kullanan ilk “Simon”dur.

 

SİBİRLER

 

• Kelime anlamı yoldan sapan demektir.
• Daha sonra Sibirya ismini vermişlerdir.

KIPÇAKLAR (KUMANLAR)

 

• Oğuzlar ile yaptıkları mücadelelerde “Dede Korkut” hikayelerine. Ruslar ile yaptıkları mücadelelerde ise “İgor” destanına konu olmuştur.
• Kendilerine ait “Codex Cumanius” adında sözlükleri vardır.
• Bizansta ücretli askerlik yapmışlardır.
• Malazgirt savaşı sırasında taraf değiştirmişlerdir. Daha sonra Eyyubilerin ve memlüklülerin ordusunda ücretli askerlik yapmışlardır.
• “Desti Kıpçak” Orta Asya için kullanılmış bir terimdir.

HAZARLAR

 

• Museviliği kabul eden ilk ve son türk devletidir.
• Kürk yolunu kullanarak zenginleşmişlerdir.
• Türgişlerle beraber Müslüman Araplarla savaşarak Orta Asya’nın ve Maveraünnehir’in İslamlaşmasını bir süreliğine engellemişlerdir.
• Seyhun ile Ceyhun arasındaki bölgeye “Maveraünnehir” denir.
• Türk tarihinde ilk kez ordusuna ücretli askerler almışlardır.
• Müslümanların başlarına “Hazz” adı verilen yöneticiler atanmıştır.
• Yaşadıkları döneme “Pax Hazaria” denir. Yani hazar barışı.
• Günümüzde Polonya’da Karaim veya Karaçay Türkleri olarak yaşarlar.

ORTA ASYA’DA KALAN DİĞER TÜRK BOYLARI VE DEVLETLERİ

 

KÖKTÜRKLER

 

• Hun’lar dan sonra Orta Asya’da siyasi birliği kuran 2. Devlettir.
• Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir.
• Kurucusu “İl Kağan” ünvanlı “Bumin Kağan”dır.
• Merkezi Ötüken’dir. (Ötüken tarihte birkaç boya daha merkezlik etmiştir. Ötüken =Kutsal bölge veya Toprak Ana)
• Devlet en parlak zamanını “Mukan Kağan” zamanında yaşadı.

 

Not(şekil)= Köktürkler ipek yoluna hakim olabilmek için Sasaniler ile anlaşıp Akhunları Bizans ile anlaşıp Sasanileri mağlup etmiştir.

Not= Orta Asya’dan Bizans’a ilk elçi gönderen devlet Köktürk’lerdir. Gönderdiğimiz elçi “Maniac (manyak)” onlardan bize gelen ise “Zemorkhas”tır.
Not2= Tapo Kağan zamanında kendisinin Budizm’e girmesi sonucu halkı ile arası açılmıştır.
Not3= 50 senelik Çin esareti döneminde önce “Kürşad” ardından “Nişufu” istiklal ayaklanması başlatmıştır.

KUTLUKLAR (II. Köktürk Devleti)

 

• Kurucusu derleyen toplayan manasında ilteriş ünvanlı “Kutluk Kağan”dır.(KPSS)
• Bu devletin kuruluşunda Vezir Tonyukuk’un rolü büyüktür. Vezir Tonyukuk: Apa Tarkan ve Türklerin Bismarc’ı olarak anılır.
• Ayrıca Vezir Tonyukuk ilk Türk tarihçisi ve yazardır.
• “Orhun Abideleri” bu devletin zamanında yazılmıştır.

UYGURLAR

 

• Kelime manası olarak Uygur= Akraba, müttefik, uygar(medeni) ve Çin kaynaklarında şahin gibi dolaşan hücum eden anlamındadır.
• Kurucusu “Kutluk Bilge Kül Kağan”dır.
• “Bögü Kağan” zamanında manezyim dinine girdiler.

Bu dinin etkisi ile;

1) Et yemek yasaklandığı için savaşçılık duyguları gerilemiştir.
2) Başkent Ötüken’den Karabalgasun’a taşınmıştır.
3) Sulaman kanalları açtılar tarım yaptılar. (Türklerin tanıdığı ilk bitki “Yonca” yetiştirdiği ilk bitki “Darı”dır.
4) Türk tarihinde ilk kez yerleşik yaşama geçen devlet oldular.
5) Uygurlar şehirler inşa ettiler. (Uygur şehirlerine “Balıg” adı verilir.)
6) Tapınak ve Saray yaptılar yapmış oldukları bu tapınak ve sarayla ilerde Selçuklu ve Osmanlı devletinde yapılan külliyelerin kaynağını teşkil etmiştir.
7) Bu dinin etkisiyle resim sanatı gelişti. (KPSS)
8) Bu dinin etkisiyle hükümdarlarına “Aytengri” ve “Kün” unvanları verilmiştir.
9) Çin’den harf hareketli matbaa getirilmiştir. İlk defa Türk tarihinde kütüphane kuruldu.
10) Türk tarihinde ilk kez örgün eğitim kurumunu oluşturdular.
11) Türk tarihinde ilk kez vakıf teşkilatı oluşturdular.

Not= Türk tarihinde ilk eğitim faaliyetlerine Asya Hun’larında rastlanır.

12) Türk tarihinde orta oyununu bularak Türk tiyatrosunun temelini atmışlardır.
13) Pandomim, şam ve operayı buldular.
14) Uygarlar dünya tarihinde en çok Moğolları etkilediler. Moğollar Uygurlara “Benim Hocam” diye hitap etti.
15) Türk tarihinde ilk kez kağıt para “Çav” kullandılar.

16) Çin kaynaklarında Uygur tuzu veya Tatar tuzu olarak bilinen ve Çin’e ihraç edilen madenin ismi “Nisa’dır.”
17) Faiz’le borç para vererek Türk tarihinde bankacılığın temelini attılar.
18) Töreleri yazılı hale getirdiler.

Not= Uygurlarda duvar resmi (firesko) ve ilk defa minyatür sanatı gelişmiştir.

19) Uygurların yapmış oldukları sanat eserleri Talas savaşı sonucu batıya taşınmıştır.

KIRGIZLAR

 

• Dünyanın en uzun destanı olan “Manas” ın sahipleridir.
• Ölülerini yakan kavimdir.
• Dünya tarihinde uluslararası yarışma düzenleyen ilk devlettir.
• Kırgız adına ilk defa Orhun Abidelerinde rastlanmıştır.
• Cengiz Han’a itaat eden ilk Türk devletidir.

 

KARLUKLAR

 

• İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyudur.
• Cengiz Han’a itaat eden ilk Türk boyudur.
• Karahanlılar devletinin kuruluşunda etkili olmuşlardır.
• Talas savaşı sırasında Abbasileri desteklemişlerdir.

AKHUNLAR

 

• Afganistan’a bir süreliğine hakim olmuştur.
• Köktürk – Sasani işbirliği sonucu yıkıldılar.
• Bu devletin diğer adı “Eftalit”tir.

OĞUZLAR

 

• Oğuz kalabalık demektir.
• Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı devletini kuran boydur.

TABGAÇLAR

 

Not= Tabgaçlar önemli geçmiş senelerde çıkmamış bu sene çıkma ihtimali var.

• Kuzey Çin’e 200 yıl egemen olan Türk devletidir.

 

TÜRGİŞLER

 

• Kendi adına para bastıran ilk Türk Hükümdarı “Boga Tarkan”dır.

BAŞKIRTLAR

 

• 1730-36 yıllarında Rusya’ya başkaldırmışlardır.
• Günümüzde Rusya Federasyonunun içinde “Başkurdistan” devleti olarak yaşarlar. Not= Bu boylardan hariç “Kimekler” adında da bir Türk boyu vardır.

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.